[:ru]Возникает необходимость комплексного рассмотрения рукописи на стыке новых знаний, определения статуса кыпчакского языка в то время. Если посмотреть на использование кыпчакского языка в исторических памятниках, то в XV веке кыпчакский язык был языком дипломатии, дворцовым языком.В науке средневековые мамлюкские памятники не изучались и не рассматривались с комплексной этнолингвистической точки зрения. Памятники не получили справедливой оценки в области тюркологии. Целью нашей работы будет переработка наших произведений на кыпчакском языке и доведение их до широкой публики. Создание этнокультурного и языкового пространства средневековых мамлюкских рукописей даст языковой образ средневекового кыпчакского языка.

Цель проекта. комплексное изучение степени применения в диахронно-синхронном порядке и введение его в научный оборот статус кыпчакского народа, кыпчакско-мамлюкского языка через перевод, обработку и научный анализ историко-культурных, этнолингвистических данных, представленных в средневековых памятниках написанных на арабском и кыпчакском языках, в рамках государственных программ «Культурное наследие» и «Народ в потоке истории».

Основные задачи исследовательского проекта:

— создать модель средневекового языкового пространства путем сбора, перевода и анализа историко-культурной и этнолингвистической информации, анализа языковых единиц, приведенных в средневековых рукописей, написанные в период правления мамлюков;

— Определить статус кыпчакского языка в средневековой Евразии, создать базу историко-культурных сведений о мамлюкских кипчаках, сопоставить языковую и культурную преемственность с современными тюркскими народами через лингвистическую интерпретацию слов средневековых рукописей;

— изучить и обобщить опыт кипчаковедения и тюркологии в данной области за рубежом (Нидерланды, Египет, Турция) и стран СНГ (Россия, Узбекистан, Туркменистан);

— Сбор баз данных по мамлюкско-кипчакским рукописям в фондах государственных музеев, архивов, научно-исследовательских институтов Казахстана, Египта, Турции, идентификация, регистрация, лингводокументальный, палеографический анализ п В результате научного проекта, на основе научных выводов будут подготовлены и собраны факсимиле средневековой рукописи «ат-Тухфа аз-закия фил лугатит туркиййа», варианты переводов и электронный фонд средневековых рукописей, написанных на кипчакско-мамлюкском языке.

Также, планируется публикация 1 статьи не менее чем в 35 процентилях в базе данных Scopus, монография под названием «Историко-лингвистическая интерпретация рукописи ат-Тухфа аз-закия фил лугатит туркийа», 5 статей в рецензируемых зарубежных и (или) отечественных изданиях рекомендованы ККСОН, и публикация результатов исследования путем участия в национальных, международных конференциях.ереводных вариантов рукописи «ат-Тухфа».

Состав:

[:en]There is a need to consider the manuscript in a comprehensive way at the intersection of new knowledge, there is a need to determine the status of the Kipchak language at that time. Looking at the use of the Kipchak language in historical artifacts, in the XV century the Kipchak language was the language of diplomacy, the language of the palace. In science, medieval Mamluk monuments have not been studied and considered from a comprehensive ethnolinguistic point of view. The monuments were not evaluated fairly in the field of Turkic studies. The aim of our work will be to revise our works in the Kipchak language and make them available to the general public. The creation of the ethno-cultural and linguistic space of the Mamluk medieval manuscripts will give a linguistic image of the medieval Kipchak language.

The main goal of the project is to rethink the traditional path of the concept of love in the medieval literary monuments, its modernized appearance in the development of literature.

The main objectives of the research project: — to create a model of the medieval language space by collecting, translating and analyzing historical, cultural and ethno-linguistic information, analyzing the language units given in the medieval manuscripts written during the Mamluk period; — Determine the status of the Kipchak language in medieval Eurasia, create a database of historical and cultural information about the Mamluk Kipchaks, compare linguistic and cultural continuity with modern Turkic peoples through the linguistic interpretation of the words of the medieval manuscripts; — to study and generalize the experience of Kipchak and Turkic studies in this area abroad (Netherlands, Egypt, Turkey) and the CIS countries (Russia, Uzbekistan, Turkmenistan); — Collection of databases on Mamluk-Kipchak manuscripts in the funds of state museums, archives, research institutes of Kazakhstan, Egypt, Turkey, identification, registration, linguo-documentary, paleographic analysis of translated versions of the «at-Tukhfa» manuscript.

As a result of the scientific project, on the basis of scientific findings, facsimiles of the medieval manuscript “at-Tuhfa az-zakiya fil lugatit turkiyya”, translation options and an electronic fund of medieval manuscripts written in the Kipchak-Mamluk language will be prepared and collected.

Also, it is planned to publish 1 article in at least 35 percentiles in the Scopus database, a monograph entitled “Historical and linguistic interpretation of the manuscript of at-Tuhfa az-zakiya fil lugatit turkiya”, 5 articles in peer-reviewed foreign and (or) domestic publications are recommended by the KKSON, and publication of research results through participation in national, international conferences.

[:kk]Қолжазбаны кешенді түрде жаңа білімдер тоғысында қарастыру қажеттілігі туындап отыр, қыпшақ тілінің сол кезеңдегі мәртебесін айқындау қажеттілігі туындап тұр. Тарихи жәдігерлерге қыпшақ тілінің қолданысына қарап отырып, ХV ғасырда қыпшақ тілі дипломатия, сарай тілі болып табылады.

Ғылымда ортағасыр Мәмлүк ескерткіштері кешенді түрді этнолингвситикалық тұрғыдан зерттелініп, қарастырылмаған. Ескерткіштерге түркітану саласында әділ баға берілмеген. Қыпшақ тілінде жазылған жәдігерлерімізді қайта қарастырып, көпшілік оқырмандарға қолжетімді ету біздің жұмысымыздың мақсаты болмақ. Мәмлүктердің ортағасырлық қолжазбаларын этномәдени және лингвистикалық кеңістігін жасау ортағасырлық қыпшақ тілінің тілдік бейнесін бермек.

«Мәдени мұра» және «Тарих толқынындағы халық» атты мемлекет тарапынан бағдарламалардың аясында араб және қыпшақ тілдерінде жазылған ортағасырлық ескерткіштерде берілген тарихи, мәдени, этнолингвистикалық деректерді аудару, өңдеу және ғылыми талдау арқылы қыпшақ халқының мәдениетін, қыпшақ-мәмлүк тілінің мәртебесін, қолданылу дәрежесін диахронды-синхронды тұрғыдан кешенді түрде зерттеп, ғылыми айналымға енгізу.

Ғылыми жобаның негізгі міндеттері:

— мәмлүктер билеген кезде жазылған ортағасырлық қолжазбаларда берілген тілдік бірліктерді талдай отырып, тарихи, мәдени, этнолингвистикалық мәліметтерді жинау, аудару, талдау арқылы ортағасырлық лингвистикалық кеңістік моделін жасау;

— ортағасырлық қолжазбалардағы сөздерге лингвистикалық интерпретация жасау арқылы, қыпшақ тілінің ортағасырлық Еуразия кеңістігіндегі мәртебесін анықтау, мәмлүк қыпшақтары туралы тарихи, мәдени деректер қорын жасау, қазіргі түркі халықтарымен лингвомәдени сабақтастығын салыстыру;

— қыпшақтану және түркітану ғылымдары бойынша осы сала бойынша шетелдік (Нидерланды, Мысыр, Түркия) және ТМД елдері (Ресей, Өзбекстан, Түркменстан) бойынша тәжірибелерін зерттеп, қорытындылау;

— Қазақстан, Мысыр, Түркия елдерінің мемлекеттік мұражай, архив, ғылыми зерттеу институттарының қорларында мәмлүк-қыпшақ тіліндегі қолжазбалар жайында деректік қорларды жинастыру, «ат-Тухфа» қолжазбасының аударма нұсқаларын анықтау, тіркеу, лингво-декректанулық, палеографиялық талдаулар жасау.

Ғылыми жоба нәтижесінде жоғарыда көрсетілген міндеттерді атқара отырып, ғылыми қорытындылар негізінде «ат-Тухфа аз-закия фил луғатит туркийа» ортағасыр қолжазбасының факсимилиесі, аудармалар нұсқалары, қыпшақ-мәмлүк тілінде жазылған ортағасырлық қолжазбалар электрондық қоры дайындалады.

Сонымен қатар Scopus базасына енетін 35 процентильден төмен емес журналда 1 мақала, «ат-Тухфа аз-закийа фил луғатит туркийа» қолжазбасына тарихи-лингвситикалық интерпретация» атты монография, БҒССҚК ұсынған рецензияланатын шетелдік және (немесе) отандық басылымдарда 5 мақала жариялау, республикалық, халықаралық конференцияларға қатысу арқылы зерттеу нәтижелерін жариялау жоспарланады.

Құрамы:

 [:]