[:ru] Период реализации проекта: 2023-2025

Актуальность проекта: Нефть в составе нефтяных песков  составляет 30 % мас. каменная песчаная почва. Это природный ресурс, относящийся к нетрадиционному углеводородному сырью. В связи с истощением запасов нефти на планете вопрос эффективного освоения таких альтернативных источников энергии является актуальным. Сложность переработки нефтяного песка заключается в том, что он не может быть переработан традиционными технологиями нефтепереработки, применяемыми в мире, так как состоит из очень тяжелой нефти и минеральной смеси (песок, грунт, глина), подвергшейся биодеградации. Актуальность проекта заключается в том, что безотходно перерабатывать этот вид сырья, который имеет больше запасов, чем традиционная нефть на территории Казахстана, и использовать его в энергетических целях.

Цель проекта: Целью научного проекта является создание научного обоснования использования твердых остатков переработки в строительной отрасли, помимо получения жидкого топлива путем термической обработки нефтеного песка с высокой вязкостью, трудно поддающегося переработке.

 Задачи проекта:

— Изучение основных физико-химических характеристик жидкого продукта, полученного термической обработкой из нефтеных песков, в том числе плотности, зольности, фракционного состава, элементного состава и группового состава.

— Определение энергоемкости жидких продуктов нефтеных песков, проведение спектроскопических и хроматографических анализов, а также проведение хромато-масс-спектрометрических исследований

— Анализ состояния термического разложения жидких продуктов, полученных из нефтеносных песков, путем проведения термогравиметрических анализов

— Извлечение глины из минеральных частей нефтеного песка и изучение ее характеристик.

 Состав исследовательской группы:

1) Тілеуберді Ербол – PhD, ассоциированный профессор, руководитель проекта, скопус ID: 55490320400, ORCID: https://orcid.org/0000-0001-9733-5015

2) Франк Берендт – PhD, Профессор, научного консультанта Постдокторанта, (профессор Берлинского технического университета, Германия), скопус ID: 55490320400, ORCID, https://orcid.org/0000-0002-7282-8806

 Результаты // Ожидаемые результаты (зависит от периода реализации проекта)

Ожидаемый результат научного проекта – не смотря на то что достаточно запасов данного полезного сырья для нефтехимической отрасли путем извлечения жидкого топлива из еще не дошедшего до производства горючего полезного ископаемого. Научно описать технологию безотходной переработки нефтеносного песка, найдя способ эффективного использования твердых отходов этого процесса переработки для строительных работ. В результате отечественные потребители будут защищены от роста цен на иностранное топливо. Успешное выполнение научных исследований позволит увеличить глубину переработки тяжелой нефти на отечественных НПЗ.[:en] Period of project implementation: 2023-2025

Project relevance: Oil sands are sandy soil rock with oil content up to 30 wt.%. they are natural resource belonging to unconventional hydrocarbon raw materials. Due to the depletion of oil reserves on the planet, effective development of such alternative energy sources is a current issue. The difficulty of oil sand processing is that it cannot be processed by traditional oil refining technology used in the world, as it consists of a very heavy oil and mineral mixture (sand, soil, clay). Because they are biodegradated hydrocarbons. Project relevance is to without waste process this type of raw material, which has more reserves than traditional oil in the territory of Kazakhstan, and use it for energy purposes.

Project purpose: The aim of the scientific project is to obtain liquid fuel by thermal treatment of difficult-to-process oil sand with high viscosity, at the same time, to use solid processing waste in the construction industry, also to create a scientific justification for them.

Project objectives:

— Study of the main physical and chemical characteristics of the liquid product obtained by heat treatment from oil sand, including density, ash content, fractional composition, elemental composition, and group composition.

— Determining the heating value of liquid products of oil sands, performing spectroscopic and chromatographic analyses, as well as conducting chromato-mass spectrometric research

— Analyzing the condition of thermal decomposition of liquid products obtained from oil sands by conducting thermogravimetric analyses

— Extraction of clay from mineral parts of oil sand and study of its characteristics.

 Research group composition:

1) Yerbol Tileuberdi – PhD, associate professor, supervisor of scientific project, Scopus ID: 55490320400, ORCID: https://orcid.org/0000-0001-9733-5015

2) Frank Behrendt – Dr. Professor, Supervisor of postdoc researcher, Scopus ID: 55490320400, ORCID, https://orcid.org/0000-0002-7282-8806

Results // Expected results (depends on the project implementation period) The expected result of the scientific project is to present it as a useful raw material for the petrochemical sector by extracting liquid fuel from a combustible mineral that has not yet reached production, although we have plenty of reserves. To scientifically describe the technology of waste-free processing of oil sand by finding a way to effectively use the solid waste of this processing process for construction work. As a result, domestic consumers are protected from rising prices of foreign fuel. Successful implementation of scientific research will increase the depth of heavy oil processing in domestic oil refineries.

 [:kk]Жоба орындалу мерзімі: 2023-2025

Жоба өзектілігі: Мұнайлы құмдар құрамындағы мұнайы 30 мас. %-ға дейін жететін құм топырақты жыныс. Ол дәстүрлі емес көмірсутек шикізатына жататын табиғи байлық. Жершарындағы мұнай қорларының азаюына байланысты, осындай баламалы энергия көздерін тиімді игеру қазіргі өзекті мәселе. Мұнайлы құмды өңдеудің қиындығы ол биодеградацияға ұшыраған аса ауыр мұнай мен минералды қоспадан (құм, топырақ, саз) тұратындықтан, әлемде қолданылып жүрген дәстүрлі мұнай өңдеу технологиясы арқылы өңдеуге келмейтіндігінде. Қазақстан аумағында дәстүрлі мұнайдан да қоры көп осындай шикізат түрін қалдықсыз өңдеп, энергетикалық мақсатта халық шаруашылыға пайдалану — осы жобаның өзектілігі.

Жоба мақсаты: Ғылыми жобаның мақсаты өңдеуге қиын тұтқырлығы жоғары мұнайлы құмды термиялық өңдеудеу арқылы сұйық отын алумен қатар, өңдеудің қатты қалдығын құрылыс саласына пайдаланудың ғылыми негіздемесін жасау.

 Жоба міндеттері:

– Мұнайлы құмнан термиялық өңдеумен алынған сұйық өнімнің тығыздығы, күлділігі, фракциялық құрамы, элементтік құрамы,  топтық құрамы қатарлы негізгі физикалық және химиялық сипаттамаларын зерттеу.

– Мұнайлы құмның сұйық өнімдерінің энергия беру қабілетін анықтау, оған спектроскоиялық және хромотографиялық анализдер жүргізу, сонымен қатар хроматомасс спектромерилық зерттеу жүргізу

– Мұнайлы құмнан алынған сұйық өнімдерге термогравиметриялық анализдер жүргізу арқылы олардың термиялық ыдырау жағдайын талдау

– Мұнайлы құмның минералды бөліктерінің құрамындағы глинаны бөліп алып алу, және оның сипаттамаларын зерттеу.

 Зерттеу тобының құрамы:

1) Тілеуберді Ербол – PhD, қауымдастырылған профессор, жоба жетекшісі, скопус ID: 55490320400, ORCID: https://orcid.org/0000-0001-9733-5015

2) Франк Берендт – PhD, Профессор, Постдок зерттеушінің ғылыми кеңесшісі, (Берлин техникалық университетінің профессоры, Германия), скопус ID: 55490320400, ORCID, https://orcid.org/0000-0002-7282-8806

Нәтижелер // Күтілетін нәтижелер (жобаны іске асыру кезеңіне байланысты)

Ғылыми жобаның күтілетін нәтижесі – өзімізде қоры мол болса да әлі өндіріске жетпеген жанғыш пайдалы қазбадан сұйық отын алу арқылы оны мұнайхимия секторына пайдалы шикізат ретінде ұсыну. Осы өңдеу процесінің қатты қалдығын құрылыс жұмыстарына тиімді пайдалану жолын табу арқылы мұайлы құмды қалдықсыз өңдеудің технологиянын ғылыми тұрғыдан сипаттау. Нәтижеде ішкі тұтынушыларды шетелден алынатын жанармай бағасының қымбаттауынан қорғайды. Ғылыми зерттеудің сәтті орындалуы отандық мұнай өңдеу кәспорындарында ауыр мұнайды қайта өңдеу тереңдігін арттырады.[:]