[:ru]Профессиональное развитие (ПР) является одним из ключевых факторов, определяющих повышение качества и актуальности образования. Наличие профессионально подготовленных преподавателей имеет решающее значение для качества высшего образования, однако слишком много преподавателей высших учебных заведений не имеют достаточной педагогической подготовки, а систематические инвестиции в непрерывное профессиональное развитие учителей остаются исключением.

Профессиональное развитие широко признано необходимым условием конкурентоспособности отдельных лиц и организаций. Это означает, что недостаточная профессиональная подготовка профессорско-преподавательского состава (ППС) вузов создает значительный риск для качества высшего образования и, следовательно, для общества в целом.

Это связано с рядом современных тенденций, таких как массовость высшего образования, распространение личностно-ориентированных подходов и растущее значение цифровых технологий, а также смещением фокуса от «hard» (профессиональных) к «soft» (гибким) навыкам. Именно гибкие навыки помогают преуспеть на рабочем месте, и их важность нельзя игнорировать в век информации и знаний.

Оценка профессионального успеха ППС зависит от способности развивать и применять «soft skills» — коммуникацию, лидерство, рефлексию и самоанализ, взаимопомощь, проактивность и т.д. В то же время, данные международных отчетов (ОБСЕ, ЮНЕСКО) свидетельствуют о том, что в большинстве случаев ППС Республики Казахстан участвуют в мероприятиях по ПР лишь изредка или бессистемно, а ожидаемые положительные результаты ПР, как правило, не достигаются.

Это противоречие между теоретическими предположениями и фактической реальностью поддерживает аргументацию данного исследования. Опыт развитых стран демонстрирует, что неформальное лидерства и внутренняя (intrinsic) мотивация приводит к максимально ощутимым результатам профессионального развития. Следовательно, наиболее эффективными являются предложенные в данном проекте bottom-up (восходящие) неформальные системы в противоположность формальным системам нисходящей иерархии, принятой в системе профессионального образования.

Цель проекта: Определить барьеры и «узкие места» (bottlenecks) в овладении «soft skills» профессорско-преподавательского состава вузов на различных этапах карьеры и разработать онлайн-платформу (сайт) с bottom-up моделью их устранения в процессе профессионального развития.

Ожидаемые результаты проекта:

1) Будет изучен международный опыт и проведен системный обзор литературы по вопросу профессионального развития (педагогического, инновационного и исследовательского аспекта) и роли «soft skills» в контексте повышения квалификации ППС вузов;

2) Будут определены и охарактеризованы барьеры и «узкие места» (bottlenecks), возникающие на различных этапах карьеры преподавателя вуза;

3) Будет предложен инструментарий оценивания индивидуальной траектории профессионального развития;

4) Будут определены стратегии формирования «soft skills» в процессе профессионального развития, а также методы оценки их результативности с учетом международного опыта;

5) Будет разработана онлайн-платформа bottom-up модели устранения «пробелов» (gaps) и «узких мест» (bottlenecks) при формировании «soft skills»;

6) Будут разработаны практические рекомендации по масштабированию способа устранения препятствий профессионального развития и формирования «soft skills», а также модели оценивания качества профессионального развития.[:en]Professional development (PD) is one of the key factors determining the improvement of the quality and relevance of education. The availability of professionally trained teachers is important for the quality of higher education, but too many university teachers do not have sufficient pedagogical training, and systematic investment in continuous professional development of teachers remains the exception.

Professional development is widely recognized as a necessary condition for the competitiveness of individuals and organizations. This means that the lack of professional training of university teaching staff creates a significant risk for the quality of higher education.

This is due to a number of modern trends, such as the mass character of higher education, the spread of learner-centered approaches and the growing importance of digital technologies, as well as a shift in focus from “hard” (professional) to “soft” (flexible) skills. Soft skills help succeed in the workplace, and their importance cannot be ignored in the age of information and knowledge.

The assessment of the professional success of teaching staff depends on the ability to develop and apply “soft skills” — communication, leadership, reflection and self-analysis, proactivity etc. The data of international reports (OSCE, UNESCO) indicate that teaching staff of the Republic of Kazakhstan participate in PD activities only occasionally or non-systemically. Consequently, the expected positive results of PD are not achieved as a rule.

This contradiction between theoretical assumptions and actual reality supports the argument of this study. The experience of developed countries demonstrates that the informal leadership and internal (intrinsic) motivation lead to the most tangible results. Therefore, bottom-up (ascending) informal systems are the most effective, as opposed to the formal systems of the descending hierarchy adopted in the professional education system.

Project purpose: To identify barriers in the professional development of university teaching staff at their various career stages and develop an online platform (website) with a bottom-up model for eliminating “gaps” and “bottlenecks” in mastering “soft skills”.

Expected results:

1) International experience will be studied and a systematic review of the literature on the issues of professional development (pedagogical, innovative and research aspect) and the role of “soft skills” in the context of advanced training of university teaching staff will be carried out;

2) Barriers and «bottlenecks» that arise at various stages of a university teacher’s career will be identified and characterized;

3) the tools for assessing the individual trajectory of professional development will be proposed;

4) Strategies for the formation of «soft skills» in the process of professional development, and also methods for assessing their effectiveness taking into account international experience will be determined;

5) The online platform of bottom-up model for eliminating «gaps» and «bottlenecks» in the formation of «soft skills» will be developed;

6) Practical recommendations to eliminate obstacles to professional development and the formation of «soft skills», and also a model for assessing the quality of professional development will be developed.

 

 

 

 

 

 

 

 [:kk]Кәсіби даму (КД) білім сапасы мен өзектілігін арттыруды анықтайтын негізгі факторлардың бірі болып табылады. Кәсіби дайындалған мұғалімдердің болуы жоғары білім сапасы үшін өте маңызды, бірақ жоғары білім беретін мұғалімдердің көбісінің жеткілікті педагогикалық дайындығы жоқ, ал мұғалімдердің үздіксіз кәсіби дамуын жүйелі инвестициялау ерекшелік болып қала беруде.

Бұл жоғары білімнің бұқаралық сипатқа ие болуы, тұлғаға бағытталған тәсілдердің таралуы және цифрлық технологиялардың маңыздылығының артуы, сондай-ақ басты назардың «hard» (кәсіби) дағдыдан «soft» (икемді) дағдыға ауысуы сияқты бірқатар заманауи үрдістерге байланысты. Жұмыс орнында табысқа жетуге көмектесетін жұмсақ, икемді дағдыларды және ақпарат пен білім дәуірінде олардың маңыздылығын елемеуге болмайды.

ПОҚ кәсіби жетістігін бағалау «soft skills» – коммуникация, көшбасшылық, рефлексия және өз-өзіне талдау жасау, өзара көмек, белсенділікті және т.б. дамытуға және қолдану қабілетіне байланысты. Сонымен қатар, халықаралық есептердің (ЕҚЫҰ, ЮНЕСКО) деректері Қазақстан Республикасының педагогикалық ұжымы көп жағдайда КД іс-шараларына анда-санда немесе кездейсоқ қатысатынын көрсетеді, КД-дан күтілетін оң нәтижелерге қол жеткізілмейді.

Теориялық болжамдар мен нақты шындық арасындағы бұл қарама-қайшылық осы зерттеудің дәлелін қолдайды. Дамыған елдердің тәжірибесі бейресми көшбасшылық пен ішкі (intrinsic) мотивация кәсіби дамудың максималды нәтижелеріне алып келетінін көрсетеді. Сондықтан кәсіптік білім беру жүйесіндегі төмендеу иерархиясының формальды жүйелеріне қарағанда бұл жобада ұсынылған bottom-up бейресми жүйелері ең тиімді болып табылады.

Жобаның мақсаты: Мансаптың әр түрлі кезеңдерінде ЖОО профессор-оқытушылар құрамының кәсіби дамуындағы кедергілерді анықтау және «жұмсақ дағдылар» (soft skills) меңгерудегі «тар жолдарды» (bottlenecks) және олқылықтарды (gaps) жоюға арналған bottom-up моделі негізінде онлайн платформа (сайт) әзірлеу болып табылады.

Жобаның күтілетін нәтижелері:

1) Кәсіби даму мәселесі бойынша халықаралық тәжірибе зерделенеді (педагогикалық, инновациялық және ғылыми-зерттеу аспектілері) және ЖОО профессор-оқытушылар құрамының біліктілігін арттыру контекстінде «soft skills» рөлі туралы әдебиеттерге жүйелі шолу жүргізіледі;

2) ЖОО оқытушысы мансабының әртүрлі кезеңдерінде туындайтын кедергілер мен «тар жолдар» (bottlenecks) анықталады және сипатталады;

3) Кәсіби дамудың жеке траекториясын бағалауға арналған инструментарий ұсынылады;

4) Кәсіби даму процесінде «soft skills» қалыптастыру стратегиялары, сондай-ақ халықаралық тәжірибені ескере отырып, олардың тиімділігін бағалау әдістері айқындалады;

5) «soft skills» қалыптастырудағы «олқылықтар» (gaps) және «тар жолдарды» (bottlenecks) жою үшін bottom-up моделінің онлайн платформасы әзірленеді;

6) Кәсіби дамудағы және «soft skills» қалыптастырудағы кедергілерді жою тәсілдері бойынша практикалық ұсыныстар, сондай-ақ кәсіби даму сапасын бағалау моделі әзірленеді.[:]